Cần Thơ Qua Mấy Vần Ca Dao

BS Phan Giang Sang
Vài nét về lịch sử Cần Thơ (dựa theo Bách Khoa Toàn Thư Wikipedia)

Cần Thơ nằm ở vùng hạ lưu của Sông Mê Kông và ở vị trí trung tâm đồng bằng châu thổ Sông Cửu Long, nằm cách Sài Gòn 167 cây số, cách Cà Mau hơn 150 cây số và Rạch Giá gần 120 cây số. Thành phố Cần Thơ có Sông Hậu và sông Cần Thơ chảy ngang qua. Sông Hậu do con hai sông Bassac và sông Vàm Cỏ nhập lại ở Mỹ Hội Đông. Sông Cần Thơ là một nhánh rẽ của sông Hậu chảy qua các quận Ninh Kiều, quận Cái Răng, huyện Phong Điền quận Ô Môn rồi nhập với sông Ô Môn tại quận Ô Môn. Sông Ô Môn cũng là một nhánh của sông Hậu.

Năm Mậu Tý 1708, Mạc Cửu dâng đất Hà Tiên cho Chúa Nguyễn Phúc Chu, vùng Cần Thơ lúc ấy vẫn chưa được tổ chức thành một đơn vị hành chánh của Hà Tiên. Sau khi Mạc Cửu mất vào năm Ất Mão 1735, Mạc Thiên Tứ nối nghiệp cha, khai phá thêm vùng hữu ngạn sông Hậu. Đến năm Kỷ Mùi 1739, Mạc Thiên Tứ khai hoang thêm 4 vùng đất mới ở phía hữu ngạn sông Hậu để dâng cho Chúa Nguyễn. Bốn vùng đất mới đó là Long Xuyên (Cà Mau), Kiên Giang (Rạch Giá), Cần Thơ và Bắc Bạc Liêu ngày nay.

Đến đời các vua Nhà Nguyễn, Cần Thơ cũ là vùng đất thuộc huyện Vĩnh Định. Sau trực thuộc huyện Phong Phú, tỉnh An Giang – một tỉnh của Nam Kỳ Lục Tỉnh. Lúc bấy giờ tỉnh lỵ của tỉnh An Giang đặt tại thành Châu Đốc (ngày nay là thành phố Châu Đốc thuộc tỉnh An Giang), còn Cần Thơ là lỵ sở của huyện Phong Phú.

Ngày 23 tháng 2 năm 1876, dưới thời tỉnh trưởng Sa Đéc là Schneider, Thống đốc Nam Kỳ ra Nghị định mới lấy toàn bộ huyện Phong Phú, hợp thêm một phần nhỏ thuộc phía nam tỉnh Vĩnh Long cũ và một phần huyện An Xuyên thuộc phủ Tân Thành, tỉnh An Giang cũ (tức tổng An Trường) để lập hạt Cần Thơ với thủ phủ là Cần Thơ. Hạt Cần Thơ thuộc khu vực Bassac (Hậu Giang). Chánh tham biện hạt Cần Thơ đầu tiên là đại úy Nicolai (1876 – 1886), đến Villard (1877, 3 tháng), rồi đến Lebrun Bocquillon (1887 – ?)… Hạt Cần Thơ lúc bấy giời chia làm 9 tổng, 119 làng, tổng cộng dân số 53, 910 người

Đến thời chính phủ Việt Nam Cộng Hòa, tỉnh Cần Thơ được đổi thành tỉnh Phong Dinh, thành phố Cần Thơ trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Phong Dinh.

Sau năm 1975, tỉnh Phong Dinh, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ được gộp lại đổi thành tỉnh Hậu Giang và Cần Thơ là tỉnh lỵ của tỉnh Hậu Giang.

Tháng 4 năm 1992, Cần Thơ được tách ra khỏi tỉnh Hậu Giang lấy lại tên cũ là tỉnh Cần Thơ. Tỉnh Cần Thơ lúc đó bao gồm thành phố Cần Thơ và 6 huyện là Thốt Nốt, Ô Môn, Châu Thành, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thanh. Tỉnh lỵ là thành phố Cần Thơ trực thuộc tỉnh Cần Thơ.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, quốc hội Việt Nam (cộng sản) thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH1 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Hậu Giang thành bộ phận riêng biệt: thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Tỉnh lỵ của tỉnh Hậu Giang là thị xã Vị Thanh.

Đọc Thêm...