Vài suy nghĩ về vai trò của giáo viên trong việc giữ gìn và phát triển sự trong sáng của tiếng Việt

Nguyễn Văn Bon, PHD

Việc giữ gìn và phát triển tính trong sáng của tiếng Việt được nhiều nhà giáo dục, nhà nghiên cứu quan tâm; nhưng mỗi người có cái nhìn khác nhau, bàn đến khía cạnh khác nhau của vấn đề. Trong phạm vi bài nầy, chúng tôi muốn tìm hiểu ý kiến của một số giáo viên đang giảng dạy tiếng Việt trong và ngoài nước liên quan đến tình trạng dạy và học tiếng Việt trong học đường.
Khi trình bày kết quả nghiên cứu, chúng tôi chỉ nêu ra một số thí dụ cụ thể để bổ sung cho phần góp ý của giáo viên.

Hiện nay trên báo chí có những ý kiến khác nhau về định nghĩa của “từ”, “tiếng”, “chữ” trong tiếng Việt (Xem Phụ lục 1)

I. Dẫn nhập

Tiếng Việt là ngôn ngữ chính của nước Việt Nam, là tiếng nói của hơn 90 triệu người Việt trong và ngoài nước. Mặc dù đã phân chia ra ba phương ngữ: Bắc,Trung, Nam,, nhưng tiếng Việt vẫn là ngôn ngữ thống nhứt, là công cụ giao tiếp của toàn dân… Tiếng Việt chính là một nhân tố làm nên đặc thù và bản sắc văn hóa Việt Nam.
Nhìn lại lịch sử Việt Nam, gần 1000 năm Bắc thuộc, dân Việt chịu ảnh hưởng của Trung Hoa về nhiều phương diện, từ kinh tế, chính trị, giáo dục…đến văn hóa. Văn hóa Trung Hoa truyền sang Việt Nam bằng nhiều cách, đặc biệt là văn học. Phương tiện chính là chữ Nho, sách chữ Nho, tác phẩm văn chương chữ Nho đã chi phối tư tưởng, văn hóa, luân lý, phong tục của dân Việt Nam. Nhưng tổ tiên chúng ta không để mất gốc, mà sử dụng ngôn ngữ và chữ viết của người Hán qua cách đọc theo giọng Việt Nam, một cách đọc chữ Hán theo ngữ âm của người Việt, tạo thành “âm Hán Việt”. Tiếp đến 100 năm Pháp thuộc, Việt Nam lại chịu ảnh hưởng của nền Pháp học, từ lãnh vực luân lý, xã hội, văn chương, học thuật, đến ngôn ngữ,văn tự. Nhưng tiếng Việt không những không bị thay thế mà người Việt biết chọn lưa tinh hoa của ngôn ngữ Pháp để giúp cho tiếng Việt được trong sáng hơn.
Tuy đã trải qua bao biến cố lịch sử, tiếng Việt vẫn duy trì bản sắc của mình và đồng thời phát triển thêm bằng cách vay mượn của ngôn ngữ khác về từ vựng lẫn ngữ pháp phù hợp với đặc thù ngôn ngữ dân tộc.
Nhưng hiện nay, đứng trước sự thay đổi quá nhanh của ngôn ngữ, nhiều người quan tâm đến ngôn ngữ nước nhà, đã lo lắng và cảnh báo: “tiếng Việt đang bị xuống cấp”:
Hiện tượng sử dụng ngôn ngữ cẩu thả, tùy tiện làm “vẩn đục” tiếng Việt đang xảy trong đời sống xã hội, trên các phương tiện truyền thông đại chúng; đặc biệt đáng lo ngại là trong trường học.
Để tìm hiểu về tình trạng trên trong học đường,và “Vai trò của giáo viên trong việc giữ gìn và phát triển sự trong sáng của tiếng Việt”, chúng tôi tham khảo ý kiến của một số giáo viên đang phụ trách giảng dạy môn tiếng Việt tại Sydney (NSW-Australia) và trong nước Việt Nam.
Ý kiến của giáo viên liên quan đến hai vấn đề chánh:

Đọc thêm…