Tết Nguyên Đán Việt Nam Ý Nghĩa Và Phong Tục

Phạm Thị Nhung

 Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều có tục lệ tổ chức lễ lạt trọng thể, hội hè tưng bừng và tiệc tùng linh đình vào ngày mồng một tháng giêng mỗi năm, mà chúng ta gọi là Tết Nguyên Đán.

Tết do chữ Tiết (tức tiết khí) chỉ thời tiết mà ra, ở đây còn có nghĩa là Lễ Hội hàng năm; Nguyên là bắt đầu và Đán là buổi sáng mai. Như thế,Tết Nguyên Đán chính là ngày Lễ Hội mở đầu cho một tiết xuân mới, một năm mới. Bởi vậy ta mới có câu “Cung Chúc Tân Xuân”đồng nghĩa với câu “Cung Chúc Tân Niên”.

Tuy nhiên thời điểm và cung cách ăn Tết Nguyên Đán mỗi nơi mỗi khác. Riêng tại Việt Nam, tục lệ  ăn Tết Nguyên Đán  đã thực sự trở thành ngày hội lớn của dân tộc mà chúng ta gọi nôm na, thân mật là Tết Ta hay Tết Âm Lịch*, để đối lại với Tết Tây, là Tết Dương Lịch của người phương tây.

Chúng ta đều biết, một năm có bốn mùa  Xuân, Hạ, Thu, Đông, luân lưu trôi chảy… Đông hết Xuân sang, năm hết Tết đến. Tết Nguyên Đán của ta diễn ra khoảng từ 21 tháng giêng đến 19 tháng hai Dương Lịch. Căn cứ theo khí hậu miền Bắc ở nước ta, đây thật là khoảng thời gian thuận lợi đủ đường, được cả thiên thời, địa lợi, nhân hoà .

Chẳng thế sao ? Này nhé, vạn vật thiên nhiên theo thời tiết bốn mùa mà thay đổi. Những ngày đông xám rét mướt qua đi; xuân về, bầu trời trở lại trong xanh, thời tiết ấm áp, nắng mới xôn xao, cây cỏ đâm chồi nảy lộc, muôn hoa đua nở thắm tươi, yến oanh líu lo ca hát, ong bướm dập dìu bay lượn, và theo với gió xuân, hương phấn hoa đồng cỏ nội toả bay thơm ngát không gian.

Trước cảnh vạn vật đang tưng bừng reo vui đổi mới ấy, lòng người cũng thấy rộn ràng, hoà theo mạch sống đang tràn dâng của thiên nhiên mà mừng vui đón mùa xuân mới. Đã vậy,Tết Nguyên Đán lại rất phù hợp với đời sống nông nghiệp ở xứ ta. Xuân về, Tết đến cũng là lúc mùa màng vừa hoàn tất:

Khéo thay công việc nhà quê

Quanh năm khó nhọc, dám bề khoan thai.

Trên đồng cạn, dưới đồng sâu

Chồng cầy, vợ cấy, con trâu đi bừa.

Tháng năm gặt hái vừa rồi

Tháng mười cắt hái cho nhanh kịp người

Khó khăn làm mấy tháng trời

Lại còn mưa nắng bất thời chờ trông

Cắt rồi nộp thuế nhà nông

Từ rày mới được yên lòng ấm no.

Dân quê quanh năm làm lụng vất vả chân lấm tay bùn, hai sương một nắng, lại thêm bao nỗi lo lắng vì thời tiết bất thường, thuế má, nợ nần phải trang trải. Nay nông vụ tháng năm (lúa chiêm) đã thành công, nông vụ tháng mười (lúa mùa) cũng đã hoàn tất tốt đẹp, mọi chuyện đều đâu vào đấy. Đang lúc được nghỉ ngơi, rảnh rỗi thì đúng dịp Xuân về, Tết đến, bảo sao nhà nông không hoan hỉ ăn Tết thưởng xuân, vui chơi hội hè đình đám kéo dài cả tháng cho bõ những lúc đầu tắt mặt tối, ăn nhịn để dành:

Tháng giêng là tháng ăn chơi.

Tháng giêng ăn tết ở nhà

Tháng hai cờ bạc, tháng ba hội hè.

Đọc thêm…