Ba Phụ Nữ Trong Sự Nghiệp Làm Báo Tiền Bán Thế Kỷ 20

Dương Thanh Bình, PhD

 

Lời nói đầu:

Trong một dịp bàn luận về các nữ lưu một thời vang danh trong tiền bán thế kỷ 20 với một anh bạn từ New Zealand sang chơi, anh đã cao hứng nói về những người phụ nữ trong nghề làm báo và kết luận: “Phụ nữ Miền Nam là tiên phong trong lãnh vực làm báo, thế nhưng không hiểu vì sao sau đó lại chìm lắng”. Câu nói gợi tò mò cho tôi để rồi sau đó khi đọc được phóng sự “Mấy bà quản lý nhà báo trong Nam” của ký giả Văn Lang tôi quyết định tìm hiểu về ba vị nữ lưu với ba tờ báo do quý bà làm nòng cốt: bà Sương Nguyệt Anh với tờ Nữ Giới Chung, bà Cao Thị Khanh với tuần báo Phụ Nữ Tân Văn và bà Bút Trà với nhật báo Saigon Mới[1].

Bà Sương Nguyệt Anh và Tờ Nữ Giới Chung

Sơ lược về bà Sương Nguyệt Anh

Thân thế:

Bà Sương Nguyệt Anh tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Khuê, sanh ngày 24 tháng Chạp, năm Quý Hợi (1864)  tại xã An Đức, huyện Ba Tri tỉnh Bến Tre, con gái thứ tư của Cụ Đồ Nguyễn Đình Chiểu; mẹ là bà Lê Thị Điền, người làng Thanh Ba, huyện Cần Giuộc. Bà nổi tiếng công dung ngôn hạnh, lại có văn tài nên rất nhiều nhân vật có tiếng tăm cầu thân. Nhưng mãi đến năm 24 tuổi bà mới vu quy, làm kế thất cho ông Phó Tổng Nguyễn Công Tính ở Mỹ Tho và sanh được một gái là Nguyễn Thị Vinh. Ông Phó Tổng Tính tạ thế khi cô Vinh lên ba, bà quyết lòng thủ tiết thờ chồng nuôi con.

Bà Sương Nguyệt Anh được cha dạy chữ Hán và chữ Nôm từ nhỏ, thấm nhuần luân lý tam cương ngũ thường và tam tùng tứ đức. Trong bài “Sương Nguyệt Anh – Nữ Sĩ, Nữ Chủ Bút Tài Hoa và Trí Tuệ” [2] tác gia Lê Tâm cho rằng bà Sương Nguyệt Anh còn học cả chữ Pháp, và cho biết tài liệu này dựa vào các công bố của nữ sĩ Mai Huỳnh Hoa, người cháu ngoại mà bà đã nuôi từ nhỏ. (Mai Huỳnh Hoa tên thật là Mai Kim Ba, vợ của nhà cách mạng Phan Văn Hùm.)

Khi Cụ Đồ Chiểu mở trường dạy học ở Ba Tri, bà Sương Nguyệt Anh đã nổi tiếng về làm thơ xướng họa với các Nho sinh. Nhiều bài thơ chữ Hán và chữ Nôm được bà sáng tác với những bút danh Nguyệt Nga, Xuân Khuê, nhưng được biết đến nhiều nhất là Nguyệt Anh[3]. Khi chồng mất Bà thêm chữ Sương trước chữ Nguyệt Anh để tỏ tâm ý quyết làm sương phụ thờ chồng, không tái giá.

[1] Tác giả xin cám ơn anh Lý Hồng Giang và bạn Nguyễn Thị Thùy Nhiên đã tìm giúp các tài liệu hữu dụng.

[2] http://khoavanhoc-ngonngu.edu.vn/home/index.php?option=com_content&view=article&id=1631:sng-nguyt-anh-n-s-n-ch-but-tai-hoa-va-tri-tu&catid=63:vn-hc-vit-nam&Itemid=106

[3]月英,có tài liệu phiên âm sai là Nguyệt Ánh.

Đọc thêm…

Clef two-factor authentication