Tưởng niệm Kinh lược sứ Phan Thanh Giản: Tấm gương sáng cho hậu thế

Bài Diễn Văn Của Tiến sĩ Huỳnh Long Vân nhân ngày kỷ niệm 150 Kinh Lược sứ Phan Thanh Giản tuẫn tiết

Chương Trình Chương Trình Kỷ Niệm 150 Năm

Kính thưa

Quý vị hậu duệ Phan Thanh Giản,

Toàn thể quý quan khách và Ban Tổ chức,

Trước hết tôi xin lỗi vì lý do ngoài ý muốn nên rất tiếc không thể sang tham dự buổi lễ tưởng niệm 150 năm cụ Phan Thanh Giản tuẩn tiết. Tôi thành thật cám ơn ban tổ chức đã tạo điều kiện để tôi có thể tham gia vào phần thuyết trình và thảo luận trong buổi lễ ngày hôm nay.

Kính thưa quý vị.

Phan Thanh Giản là một danh nhân của vùng đất Bến Tre. Cuộc đời ông là những ngày tháng trắc trở, gian truân từ lúc sinh ra cho đến cuối đời. Ông là vị Tiến sĩ Nho học đầu tiên và duy nhứt của đất Nam kỳ, phụng sự 3 triều vua: Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức. 41 năm (1826 – 1867) Ông phụng sự đất nước và dân tộc là thời điểm của cao trào chủ nghĩa thực dân và ngoại giao bằng tàu chiến và súng đạn. Các nước phương Tây sau cuộc ‘Cách mạng Kỹ nghệ’ thành công đã đua nhau tràn sang Châu Á tìm kiếm thị trường tiêu thụ hàng hóa, chiếm cứ đất đai để khai thác tài nguyên bản địa phục vụ cho nền kỹ nghệ chính quốc. Ba chử G “God, Gold, and Glory” (Thượng Đế, Vàng và Vinh Quang) hàm chứa trọn vẹn âm mưu, tham vọng, và lý do thúc đẩy các quốc gia phương Tây xâm chiếm các xứ nhược tiểu  để làm bá chủ và tự do truyền đạo.

Bi kịch cuối đời của cụ Phan Thanh Giản gắn liền với giai đoạn các tỉnh Nam kỳ bị thực dân Pháp xâm chiếm (1862-1867), mà đỉnh điểm là việc ba tỉnh miền Tây Nam kỳ gồm Vĩnh Long, An Giang, và Hà Tiên lọt vào tay quân xâm lăng Pháp lúc ông đang được giao trọng trách Kinh lược sứ trấn giữ các tỉnh này. Thành mất, cụ Phan  đã chọn cho mình cái chết như một vị tướng trung liệt.

Nhắc đến cái chết của cụ Phan khiến tôi bùi ngùi xúc động nhớ lại hình ảnh bà nội tôi 70 năm về trước, lau chùi nước mắt mỗi khi nghe xong bộ đỉa hát “ Phan Thanh Giản tuẩn tiết”. Hỏi sao lại khóc, bà lặng lẽ trả lời: “Tội nghiệp Ông Cố quá”. Thực hư  ra sao và gần xa thế nào của mối liên hệ này thật tình tôi không rõ, tuy nhiên có một sự ngẩu nhiên đầy thích thú  là tên họ Phan Thanh Giản ít nhiều đanh dấu từng giai đoạn của cuộc đời tôi: hết thời thơ ấu học trường làng và ở chung nhà với người Bà, thỉnh thoảng mở “dàn máy hát” để Bà nghe lại cuộc đời cụ Phan; lên trung học xuống Cần Thơ mỗi ngày theo đường Phan Thanh Giản cấp sách đến trường Trung học Phan Thanh Giản; vào đại học yêu cô nữ sinh viên Kim Chung học cùng phân khoa Dược và cô ta, nay là hiền thê của  tôi, ở trọ trong căn nhà ở đường Phan Thanh  Giản; tốt nghiệp đại học được trưng tập vào binh chủng quân y, phục vụ nhiều năm trong  một bệnh  viện ở  Cần Thơ có  tên là Quân Y Viện Phan Thanh Giản, một đơn vị chăm sóc chửa trị thương bệnh binh quân lực Việt Nam Cộng Hòa chiến đấu để gìn giữ an ninh lãnh thổ miền Tây Nam phần Viêt Nam. Sau ngày 30/04/1975  tên họ Phan Thanh Giản ở mọi nơi đều bị xóa mất, nhưng sợi dây vô hình liên kết đời tôi với cụ Phan vẫn không bị đứt đoạn vì hình ảnh và công đạo của cụ được gói gém trọn vẹn trong nguyện vọng của tôi, tha thiết mong thấy danh dự cụ được phục hồi, và đây là một phần của đề tài                      

Tưởng niệm Kinh lược sứ  Phan Thanh Giản:
Tấm gương sáng cho hậu thế

được trình bày với 4 điểm  chánh sau đây:

  • Mất 6 tỉnh Nam kỳ và những chánh sách sai lầm của vua Tự Đức và Triều đình Huế
  • Xử trảm hậu cụ Phan: Bản án bất công và oan nghiệt
  • Cần Thơ với nhân vật lịch sử Phan Thanh Giản
  • Nhân phẩm Phan Thanh Giản và những bài học cho các thế hệ sau

Đọc tiếp